ติดโซลาร์ต้องขอ อ.1 ไหม — กฎกระทรวง ฉบับที่ 72 และเกณฑ์ 20 กก./ตร.ม.

เดิมการติดตั้งแผงโซลาร์บนหลังคาต้องเข้าเงื่อนไขหลายข้อจึงจะไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคาร ทั้งต้องเป็นบ้านอยู่อาศัย พื้นที่ไม่เกิน 160 ตารางเมตร มีวิศวกรโยธารับรอง และแจ้งเจ้าพนักงานท้องถิ่นก่อน แต่กฎกระทรวง ฉบับที่ 72 (พ.ศ. 2568) ซึ่งมีผลตั้งแต่ 19 พฤศจิกายน 2568 ตัดเงื่อนไขเหล่านั้นออกเกือบทั้งหมด เหลือเพียงเกณฑ์เดียวคือ ถ้าน้ำหนักรวมของแผงในบริเวณหนึ่งบริเวณใดไม่เกิน 20 กิโลกรัมต่อตารางเมตร บนหลังคาของอาคาร จะไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคาร ไม่ต้องขอใบอนุญาต อ.1 และครอบคลุมอาคารทุกประเภท ไม่จำกัดเฉพาะบ้านอยู่อาศัยอีกต่อไป ระบบโซลาร์รูฟท็อปทั่วไปส่วนใหญ่มีน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์นี้

กฎกระทรวง ฉบับที่ 72 เปลี่ยนอะไร

กฎกระทรวง ฉบับที่ 72 เป็นการแก้ไขเพียงประโยคเดียว โดยยกเลิกความใน (6) ของข้อ 1 แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2528) ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 65 (พ.ศ. 2558) แล้วใช้ความใหม่แทน ความใหม่ระบุว่า “การติดตั้งแผงเซลล์แสงอาทิตย์ของระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ที่มีน้ำหนักรวมในบริเวณหนึ่งบริเวณใดไม่เกิน 20 กิโลกรัมต่อตารางเมตร บนหลังคาของอาคาร” เท่านี้ — ไม่มีเงื่อนไขอื่น

เมื่อเทียบข้อความเดิมกับข้อความใหม่ จะเห็นว่าตัดอะไรออกไปบ้าง

น้ำหนัก 20 กก./ตร.ม. คำนวณอย่างไร

เกณฑ์คิดจากน้ำหนักรวมในบริเวณหนึ่งบริเวณใด หารด้วยพื้นที่ของบริเวณนั้น ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยทั้งหลังคา หมายความว่าถ้าคุณติดแผงกระจุกหนาแน่นในโซนเดียว ต้องดูน้ำหนักต่อตารางเมตรของโซนนั้นเป็นหลัก น้ำหนักที่นำมาคิดคือน้ำหนักของแผงรวมกับโครงยึดและอุปกรณ์ที่กดลงบนหลังคาในบริเวณนั้น

ในทางปฏิบัติ ระบบโซลาร์รูฟท็อปสำหรับบ้านอยู่อาศัยทั่วไปที่ใช้แผงและโครงยึดมาตรฐานมักมีน้ำหนักต่อพื้นที่ต่ำกว่าเกณฑ์ 20 กิโลกรัมต่อตารางเมตรอยู่พอสมควร แต่ควรให้ผู้ออกแบบระบุน้ำหนักต่อตารางเมตรของการติดตั้งจริงไว้ในเอกสาร เพื่อเป็นหลักฐานว่าอยู่ในเกณฑ์

เมื่อไหร่ที่ยังต้องขอ อ.1 อยู่

เกณฑ์ยกเว้นนี้ใช้กับการติดตั้งแผงที่น้ำหนักไม่เกิน 20 กิโลกรัมต่อตารางเมตรบนหลังคาเท่านั้น กรณีที่ยังเข้าข่ายเป็นการดัดแปลงอาคารและต้องดำเนินการตามกฎหมายควบคุมอาคาร เช่น การติดตั้งที่น้ำหนักเกินเกณฑ์ หรืองานที่ไปเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอาคาร ยังคงต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดของพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 และกฎกระทรวงหรือข้อบัญญัติท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง หากไม่แน่ใจ ควรสอบถามเจ้าพนักงานท้องถิ่นในพื้นที่ก่อน

ไม่ต้องขออนุญาต ไม่ได้แปลว่าหลังคารับน้ำหนักได้แน่นอน

นี่คือจุดที่สำคัญที่สุดในเชิงวิศวกรรม กฎกระทรวง ฉบับที่ 72 ยกเลิกข้อบังคับทางกฎหมายที่ต้องมีวิศวกรรับรอง แต่ไม่ได้เปลี่ยนความเป็นจริงทางโครงสร้าง หลังคาแต่ละหลังรับน้ำหนักได้ไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับโครงสร้าง อายุ วัสดุ และสภาพจริง การที่กฎหมายไม่บังคับให้มีวิศวกรรับรองแล้ว ไม่ได้แปลว่าหลังคาทุกหลังรับน้ำหนักแผงได้อย่างปลอดภัย

ในงานติดตั้งจริง เราแนะนำให้ประเมินความสามารถในการรับน้ำหนักของหลังคาก่อนเสมอ ไม่ว่ากฎหมายจะบังคับหรือไม่ โดยเฉพาะหลังคาเก่า หลังคาโครงไม้ หรือโครงสร้างที่เคยผ่านการต่อเติม การประหยัดขั้นตอนตรวจสอบโครงสร้างเพื่อความรวดเร็ว อาจแลกมาด้วยความเสี่ยงที่แพงกว่ามากในภายหลัง เกณฑ์ 20 กิโลกรัมต่อตารางเมตรเป็นเพดานทางกฎหมาย ไม่ใช่เครื่องยืนยันว่าหลังคาของคุณรับได้

เชื่อมโยงกับขั้นตอนอื่นของการติดตั้ง

การไม่ต้องขอ อ.1 เป็นเพียงส่วนหนึ่งของกระบวนการ ระบบที่จะใช้งานและเชื่อมต่อกับกริดยังต้องผ่านการขออนุญาตเชื่อมต่อกับการไฟฟ้าและการจดแจ้งยกเว้นกับ กกพ. ตามขนาดของระบบ และหากต้องการใช้สิทธิลดหย่อนภาษีสูงสุด 200,000 บาท ระบบต้องเป็นแบบ On-grid ที่เชื่อมต่อกับโครงข่ายไฟฟ้าอย่างถูกต้อง การวางแผนขั้นตอนเหล่านี้ให้ครบตั้งแต่ต้นช่วยให้โครงการเดินได้ราบรื่นและไม่พลาดสิทธิที่ควรได้

สรุปเชิงวิศวกรรม

กฎกระทรวง ฉบับที่ 72 (พ.ศ. 2568) ทำให้การติดตั้งแผงโซลาร์บนหลังคาที่มีน้ำหนักรวมไม่เกิน 20 กิโลกรัมต่อตารางเมตรไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคาร ไม่ต้องขอใบอนุญาต อ.1 และไม่ต้องมีวิศวกรรับรองตามกฎหมาย ครอบคลุมอาคารทุกประเภท ระบบบ้านทั่วไปส่วนใหญ่อยู่ในเกณฑ์นี้ แต่การยกเลิกข้อบังคับทางกฎหมายไม่ได้เปลี่ยนความจริงทางโครงสร้าง — ควรประเมินว่าหลังคารับน้ำหนักได้จริงก่อนติดตั้งเสมอ และอย่าลืมว่ายังมีขั้นตอนขออนุญาตเชื่อมต่อกับการไฟฟ้าและการจดแจ้งกับ กกพ. รออยู่

การเปิดเผยผลประโยชน์: Sunny Thailand ดำเนินกิจการรับติดตั้งระบบโซลาร์ด้วย บทความนี้ตัดสินจากตัวบทกฎหมายและหลักการทางวิศวกรรม ไม่ใช่ช่องทางการขาย รายละเอียดจุดยืนของเราอยู่ที่หน้า เกี่ยวกับเรา

ข้อมูล ณ เดือนกรกฎาคม 2569 · กฎหมายควบคุมอาคารและข้อบัญญัติท้องถิ่นอาจแตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ ควรยืนยันกับเจ้าพนักงานท้องถิ่นหรือวิศวกรผู้ออกแบบก่อนดำเนินการ

อ้างอิง

1. กฎกระทรวง ฉบับที่ 72 (พ.ศ. 2568) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 — ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนที่ 76 ก (19 พฤศจิกายน 2568). เข้าถึงเมื่อ 17 กรกฎาคม 2569
2. กฎกระทรวง ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2528) ข้อ 1 (6) แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ 65 (พ.ศ. 2558) — ราชกิจจานุเบกษา. เข้าถึงเมื่อ 17 กรกฎาคม 2569
3. พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522