ขั้นตอนขออนุญาตเชื่อมต่อกริดกับ PEA / MEA และใบขนานไฟฟ้า

เมื่อใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร (อ.1) ส่วนใหญ่ไม่ต้องขอแล้ว ขั้นตอนหลักที่ยังเหลือสำหรับระบบโซลาร์บ้านคือการขออนุญาตเชื่อมต่อกับการไฟฟ้า เพื่อให้ได้ใบอนุญาตขนานเครื่องกำเนิดไฟฟ้า หรือ “ใบขนานไฟฟ้า” ระบบ On-grid ทุกระบบต้องผ่านขั้นตอนนี้ เอกสารขั้นตอนของสำนักงาน กกพ. ระบุกรอบเวลาในขั้นตอนของการไฟฟ้าไว้ไม่เกิน 30 วันทำการ ตัวเลขนั้นถูกต้อง แต่ครอบคลุมเพียงขั้นตอนเดียว จากงานติดตั้งของทีมเรา เวลาที่ใช้จริงนับจากวันแจ้งการไฟฟ้าว่าติดตั้งแล้วเสร็จ จนถึงวันขนานไฟฟ้าครั้งแรก อยู่ที่ประมาณ 90 วัน แบ่งเป็นสามช่วง ช่วงละราว 30 วัน คือพิจารณาอนุมัติ ตรวจสอบระบบ แล้วเปลี่ยนมิเตอร์และทำสัญญา ใครที่วางแผนใช้สิทธิลดหย่อนภาษีให้ทันปีภาษีต้องนับถอยหลังจาก 90 วัน ไม่ใช่ 30 วัน

ใบขนานไฟฟ้าคือใบอนุญาตให้ต่ออินเวอร์เตอร์เข้ากับโครงข่ายของการไฟฟ้า

ใบขนานไฟฟ้าคือใบอนุญาตให้เชื่อม (ขนาน) เครื่องกำเนิดไฟฟ้าของคุณ ซึ่งในที่นี้คืออินเวอร์เตอร์ เข้ากับระบบโครงข่ายของการไฟฟ้า การขนานระบบที่ไม่ได้มาตรฐานอาจทำให้เกิดแรงดันผิดปกติ หรือจ่ายไฟย้อนเข้าสายขณะที่กริดดับ ซึ่งเป็นอันตรายต่อเจ้าหน้าที่ที่กำลังซ่อมบำรุง การไฟฟ้าจึงต้องตรวจสอบแบบและอุปกรณ์ก่อนอนุญาต ใบขนานไฟฟ้ายังมีความสำคัญทางภาษีด้วย เพราะสิทธิลดหย่อนภาษี 200,000 บาทผูกกับปีที่เชื่อมต่อสำเร็จ

ขั้นตอนขอเชื่อมต่อทำงานควบคู่กับการไฟฟ้า ไม่ใช่ยื่นครั้งเดียวจบ

กระบวนการเดินคู่กันระหว่างผู้ติดตั้งกับการไฟฟ้า โดยสรุปเป็นลำดับดังนี้

จุดสำคัญคือการยื่นขอตรวจสอบแบบและระบบไฟฟ้าต่อการไฟฟ้า ต้องแนบหลักฐานการจดแจ้งยกเว้นการประกอบกิจการผลิตไฟฟ้ากับสำนักงาน กกพ. ไปด้วย ทั้งสองเรื่องจึงต้องวางแผนควบคู่กัน ลำดับขั้นตอนที่ 1 ถึง 4 เป็นไปตามเอกสารขั้นตอนการจดแจ้งยกเว้นของสำนักงาน กกพ. ซึ่งอธิบายไปจบที่การไฟฟ้าเข้าตรวจสอบการติดตั้ง จากนั้นเอกสารก็สรุปปลายทางไว้เป็นกล่องเดียวชื่อ COD หรือขนานไฟฟ้า

ระยะเวลาจริงถึงวันขนานไฟฟ้าอยู่ที่ประมาณ 90 วัน ไม่ใช่ 30 วัน

ตัวเลขที่พบบ่อยที่สุดคือ “ไม่เกิน 30 วันทำการ” ตัวเลขนี้มาจากเอกสารขั้นตอนการจดแจ้งยกเว้นของสำนักงาน กกพ. ซึ่งระบุกรอบเวลาในขั้นตอนของการไฟฟ้าสำหรับระบบที่มีกำลังรวมของอินเวอร์เตอร์ต่ำกว่า 200 kVA (ครอบคลุมบ้านทั่วไป) ไว้ที่ไม่เกิน 30 วันทำการ ระบบ 200 ถึงไม่เกิน 1,000 kVA แบ่งเป็นสองช่วง 15 และ 30 วันทำการ ส่วนสำนักงาน กกพ. เองรับแจ้งภายในประมาณ 5 วันทำการ ตัวเลขนี้ไม่ผิด และเป็นวันทำการ ซึ่งเทียบเป็นวันปฏิทินแล้วประมาณ 42 วันด้วยตัวมันเอง

ประเด็นอยู่ที่ขอบเขตของเอกสารนั้น แผนภาพในเอกสารอธิบายลำดับงานไปจนถึงการที่การไฟฟ้าเข้าตรวจสอบการติดตั้ง แล้วสรุปปลายทางไว้เป็นกล่องเดียวชื่อ COD หรือขนานไฟฟ้า สิ่งที่อยู่ในกล่องนั้นคือการเปลี่ยนมิเตอร์และการทำสัญญากับการไฟฟ้า ซึ่งไม่ได้ถูกแจกแจงเป็นขั้นตอนและไม่มีกรอบเวลากำกับ ทั้งที่ในทางปฏิบัติกินเวลาอีกราวหนึ่งเดือน กรอบเวลา 30 วันทำการจึงเป็นตัวเลขของขั้นตอนหนึ่งภายในส่วนที่เอกสารอธิบายไว้ ไม่ใช่เวลาตั้งแต่ต้นจนถึงวันที่ระบบเดินจ่ายไฟได้จริง เวลาที่เจ้าของบ้านสัมผัสได้คือช่วงตั้งแต่แจ้งการไฟฟ้าว่างานติดตั้งเสร็จ จนถึงวันที่ระบบขนานเข้าระบบและเดินจ่ายไฟได้ครั้งแรก

ช่วง	สิ่งที่เกิดขึ้น	ระยะเวลาโดยประมาณ
เริ่มนับ	ติดตั้งแล้วเสร็จ แจ้ง กฟน./กฟภ.	วันที่ 0
ช่วงที่ 1	การไฟฟ้าพิจารณาเอกสารและแบบระบบ แล้วอนุมัติ	30 วัน
ช่วงที่ 2	การไฟฟ้าตรวจสอบระบบ ทั้งแบบเข้าพื้นที่และแบบออนไลน์	30 วัน
ช่วงที่ 3	เปลี่ยนมิเตอร์ ทำสัญญากับการไฟฟ้า แล้วขนานเข้าระบบ	30 วัน
รวม	จากวันแจ้งติดตั้งเสร็จ ถึงวันขนานไฟฟ้าครั้งแรก	ประมาณ 90 วัน

ตัวเลข 90 วันนี้เป็นค่ากลางที่พบในพื้นที่ที่เราทำงาน ไม่ใช่ข้อผูกพันของการไฟฟ้า และแต่ละเขตการไฟฟ้าเร็วช้าไม่เท่ากัน สิ่งที่ตัวเลขนี้บอกคือส่วนที่เอกสารขั้นตอนไม่ได้แจกแจง ได้แก่ การนัดหมายเข้าตรวจระบบ การเปลี่ยนมิเตอร์ และการทำสัญญา ล้วนกินเวลาระดับเดียวกับขั้นตอนพิจารณาเอกสาร ถ้าวางแผนจากตัวเลข 30 วันอย่างเดียว จะพลาดไปประมาณสองเดือน

ระบบขนาดใหญ่ขึ้น (200 ถึงไม่เกิน 1,000 kVA) ยังต้องขอใบอนุญาต พค.2 เพิ่มอีกชั้นหนึ่ง ระยะเวลารวมจึงยาวกว่านี้อีก

ข้อกำหนดการเชื่อมต่อ (Grid Code) กำหนดคุณสมบัติของอินเวอร์เตอร์ตั้งแต่ก่อนติดตั้ง

การไฟฟ้านครหลวงและการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคต่างมีประกาศข้อกำหนดการเชื่อมต่อระบบโครงข่ายไฟฟ้าสำหรับผู้ผลิตไฟฟ้าโครงการโซลาร์ภาคประชาชนเป็นการเฉพาะ ข้อกำหนดเหล่านี้ครอบคลุมทั้งการเชื่อมต่อ การใช้บริการระบบ และการปฏิบัติการ โดยกำหนดคุณสมบัติทางเทคนิคที่อินเวอร์เตอร์และระบบต้องมี เช่น การป้องกันการจ่ายไฟขณะกริดดับ (Anti-Islanding) การควบคุมแรงดันและความถี่ให้อยู่ในช่วงที่ยอมรับได้ และระบบป้องกันที่เหมาะสม งานติดตั้งจึงต้องใช้อุปกรณ์ที่ได้มาตรฐานและออกแบบให้สอดคล้องกับข้อกำหนดเหล่านี้ตั้งแต่ต้น มิฉะนั้นจะไม่ผ่านการตรวจรับ

ถ้าต้องการใช้สิทธิภาษีในปีนั้น ต้องแจ้งติดตั้งเสร็จก่อนต้นเดือนตุลาคม

นับถอยหลัง 90 วันจากวันที่ 31 ธันวาคม จะได้ประมาณวันที่ 2 ตุลาคม นั่นคือวันสุดท้ายที่ยังพอมีโอกาสได้ใบขนานไฟฟ้าทันปีภาษีนั้น โดยไม่เหลือที่ว่างให้แก้ไขอะไรเลย ในทางปฏิบัติเราแนะนำให้แจ้งงานติดตั้งแล้วเสร็จภายในเดือนกันยายน เพื่อกันเวลาไว้อย่างน้อยหนึ่งรอบสำหรับการแก้ไขตามที่การไฟฟ้าท้วง

ปัจจัยที่ทำให้ล่าช้าที่สุดมักไม่ใช่การไฟฟ้า แต่เป็นการที่แบบหรืออุปกรณ์ไม่ผ่านการตรวจ แล้วต้องแก้ไขและยื่นใหม่ ซึ่งเท่ากับเริ่มนับช่วงนั้นใหม่ทั้งช่วง การเลือกอินเวอร์เตอร์ที่อยู่ในรายการที่ผ่านการรับรอง การออกแบบระบบป้องกันให้ครบ และการเตรียมเอกสารให้ถูกต้องตั้งแต่รอบแรก จึงเป็นตัวแปรที่ย่นเวลาได้มากที่สุด ผู้ติดตั้งที่ชำนาญกระบวนการนี้คือปัจจัยสำคัญ

สรุปเชิงวิศวกรรม

การขออนุญาตเชื่อมต่อกับการไฟฟ้าคือขั้นตอนหลักที่เหลืออยู่ของการติดตั้งโซลาร์บ้าน ระบบต้องออกแบบให้เป็นไปตามข้อกำหนดการเชื่อมต่อ (Grid Code) ของ กฟน. หรือ กฟภ. ยื่นขอตรวจสอบพร้อมหลักฐานการจดแจ้งยกเว้นกับ กกพ. แล้วให้การไฟฟ้าตรวจรับก่อนออกใบขนานไฟฟ้า กรอบเวลาตามเอกสารขั้นตอนของสำนักงาน กกพ. คือไม่เกิน 30 วันทำการสำหรับขั้นตอนพิจารณาของการไฟฟ้า แต่เอกสารนั้นอธิบายไปจบที่การตรวจสอบการติดตั้ง แล้วยุบปลายทางเป็นกล่องเดียวชื่อ COD ส่วนการเปลี่ยนมิเตอร์และการทำสัญญาที่อยู่ในกล่องนั้นไม่มีกรอบเวลากำกับไว้ เวลาที่ใช้จริงตั้งแต่แจ้งติดตั้งเสร็จจนถึงวันขนานไฟฟ้าครั้งแรกจึงอยู่ที่ประมาณ 90 วัน ให้วางแผนปีภาษีจากตัวเลข 90 วัน และให้ความสำคัญกับงานติดตั้งที่ได้มาตรฐานและเอกสารที่ถูกต้องตั้งแต่รอบแรก เพราะการแก้ไขซ้ำคือสาเหตุหลักของความล่าช้า

การเปิดเผยผลประโยชน์: Sunny Thailand ดำเนินกิจการรับติดตั้งระบบโซลาร์ด้วย ตัวเลขระยะเวลา 90 วันในบทความนี้มาจากบันทึกงานติดตั้งของทีมเราเอง จึงเป็นข้อมูลภาคสนามที่ไม่ใช่เอกสารสาธารณะ และไม่ใช่ข้อผูกพันของการไฟฟ้า เรานำเสนอไว้เพราะกรอบเวลาตามประกาศเพียงอย่างเดียวทำให้ผู้อ่านวางแผนพลาด รายละเอียดจุดยืนของเราอยู่ที่หน้า เกี่ยวกับเรา

ข้อมูล ณ เดือนสิงหาคม 2569 · ขั้นตอน ระยะเวลา และข้อกำหนดทางเทคนิคแตกต่างกันได้ระหว่าง กฟน. และ กฟภ. และระหว่างเขตการไฟฟ้าแต่ละแห่ง รวมทั้งอาจมีการปรับปรุง ควรตรวจสอบกับการไฟฟ้าในพื้นที่ก่อนดำเนินการ

อ้างอิง

1. สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน — เอกสารขั้นตอนการจดแจ้งยกเว้นการประกอบกิจการผลิตไฟฟ้าและการเชื่อมต่อระบบโครงข่ายไฟฟ้า (erc.or.th/th/all-exception). เป็นที่มาของลำดับขั้นตอนและกรอบเวลา 30 วันทำการ / 15 กับ 30 วันทำการ / 5 วันทำการ ในบทความนี้ เข้าถึงเมื่อ 17 กรกฎาคม 2569
2. ประกาศการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค เรื่อง ข้อกำหนดการเชื่อมต่อระบบโครงข่ายไฟฟ้าสำหรับผู้ผลิตไฟฟ้า โครงการโซลาร์ภาคประชาชน พ.ศ. 2569 (ออกตามความในมาตรา 31 วรรค 2 แห่งพระราชบัญญัติการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค พ.ศ. 2503). ใช้อ้างอิงเฉพาะข้อกำหนดทางเทคนิค เข้าถึงเมื่อ 17 กรกฎาคม 2569
3. การไฟฟ้านครหลวง — ข้อกำหนดการเชื่อมต่อระบบโครงข่ายไฟฟ้า โครงการโซลาร์ภาคประชาชน
4. ข้อมูลภาคสนาม: บันทึกระยะเวลาดำเนินการขอใบขนานไฟฟ้าจากงานติดตั้งของทีม Sunny Thailand ปรับปรุง 3 สิงหาคม 2569 เป็นที่มาของตัวเลข 90 วันและการแบ่งสามช่วง