โซลาร์รูฟท็อปคุ้มไหม: คำนวณคืนทุนจริงจากบิลค่าไฟของคุณ

ราคาติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปวันนี้ต่ำลงจนการไฟฟ้าเองก็ขายแพ็กเกจ และตัวเลขที่เห็นบ่อยที่สุดคือ “คืนทุน 4–5 ปี” ปัญหาคือตัวเลขนั้นตั้งอยู่บนสมมติฐานเดียวที่แทบไม่มีใครเขียนกำกับไว้ คือคุณใช้ไฟที่ผลิตได้ทุกหน่วยด้วยตัวเอง ภายใต้ระบบ Net Billing ของไทย หน่วยที่คุณใช้เองมีค่า 4.84 บาท แต่หน่วยที่ไหลออกกริดมีค่า 2.20 บาทเมื่ออยู่ในโครงการรับซื้อ และเป็นศูนย์เมื่อไม่ได้อยู่ในโครงการ คำถามว่า โซลาร์รูฟท็อปคุ้มไหม จึงไม่ได้ตัดสินที่ราคาอุปกรณ์หรือยี่ห้อแผง แต่ตัดสินที่สัดส่วนไฟที่บ้านคุณใช้เองตอนกลางวัน บนราคาและผลผลิตชุดเดียวกัน ระบบ 5 kW คืนทุนได้ตั้งแต่ 5.9 ปี ถึง 12.3 ปี ต่างกันเกินสองเท่าโดยที่ตัวระบบไม่ได้เปลี่ยนเลย บ้านต่างหากที่เปลี่ยน

ข้อมูล ณ เดือนสิงหาคม 2569 · อัตราค่าไฟ ค่า Ft ราคาแพ็กเกจ และเงื่อนไขโครงการรับซื้อไฟเปลี่ยนได้ ตรวจสอบกับ กฟภ. กฟน. สำนักงาน กกพ. และกรมสรรพากร (1161) ก่อนตัดสินใจทุกครั้ง

โซลาร์รูฟท็อปคุ้มไหม ตัดสินที่หน่วยที่คุณใช้เอง ไม่ใช่หน่วยที่คุณผลิตได้

ไฟหนึ่งหน่วยจากหลังคาของคุณมีสามปลายทาง และสามราคา ถ้ามันวิ่งเข้าเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านทันที มันแทนหน่วยที่คุณต้องซื้อจากการไฟฟ้า จึงมีค่าเท่ากับค่าไฟเต็มราคา ถ้ามันเหลือแล้วไหลออกกริด มันมีค่าเท่ากับอัตรารับซื้อ 2.20 บาทต่อหน่วย เฉพาะเมื่อคุณมีสัญญาขายไฟในโครงการโซลาร์ภาคประชาชน และปลายทางที่สามคือปลายทางที่คนเข้าใจผิดกันมากที่สุด

ถ้าคุณไม่มีสัญญาขายไฟ ไฟส่วนเกินไม่ได้ไหลออกไปฟรี ๆ แต่ไม่ถูกผลิตขึ้นมาตั้งแต่แรก ระบบที่ขนานไฟกับการไฟฟ้าโดยไม่มีสัญญารับซื้อ ต้องติดตั้งฟังก์ชันจำกัดการจ่ายไฟออกสู่ระบบ หรือ Export Limit ซึ่งวัดทิศทางการไหลของกำลังไฟฟ้าที่จุดเชื่อมต่อแล้วสั่งอินเวอร์เตอร์ หรี่กำลังผลิตลง ให้พอดีกับโหลดที่บ้านใช้อยู่ขณะนั้น เมื่อบ้านใช้ไฟน้อย แผงก็ถูกหรี่ลงตาม อุปกรณ์ชนิดนี้ปรากฏในข้อกำหนดการเชื่อมต่อของการไฟฟ้าเองในชื่อ Export Limiting Device (EXL)

ผลทางตัวเลขเท่ากันคือศูนย์ แต่ความหมายต่างกันมาก และต่างกันในทางที่แย่กว่า ไฟที่ไหลออกฟรียังเป็นไฟที่ผลิตแล้ว ส่วนไฟที่ถูกหรี่คือกำลังผลิตที่คุณจ่ายเงินซื้อมาแล้วแต่ใช้ไม่ได้ ตัวเลข “ผลิตได้ 5,840 หน่วยต่อปี” ในโบรชัวร์ทุกใบเป็นศักยภาพ ไม่ใช่ผลผลิตที่คุณจะได้ บ้านที่ใช้ไฟเองได้ 40% และไม่มีสัญญาขายไฟ จะได้ไฟจริงราว 2,340 หน่วยต่อปี ไม่ใช่ 5,840 หน่วย ส่วนที่เหลืออินเวอร์เตอร์ไม่ได้ผลิตออกมาเลย นี่คือเหตุผลที่การถามว่า “ระบบผลิตได้กี่หน่วย” เป็นคำถามที่ผิด คำถามที่ถูกคือ “บ้านผมใช้ได้กี่หน่วย”

ส่วนต่างนี้คือเหตุผลทั้งหมดว่าทำไมคำแนะนำ “ติดให้ใหญ่ไว้ก่อน” จึงผิดในบริบทของไทย ทุกหน่วยที่คุณผลิตเกินความต้องการของบ้านตัวเองในขณะนั้น มีค่าลดลงเหลือไม่ถึงครึ่ง หรือหายไปทั้งหมด รายละเอียดว่าทำไมไทยถึงเป็น Net Billing ไม่ใช่ Net Metering อยู่ใน บทความเปรียบเทียบสองระบบนี้ สิ่งที่ต้องจำสำหรับการคำนวณคือ อัตราส่วน 4.84 ต่อ 2.20 เท่ากับ 2.2 เท่า หนึ่งหน่วยที่ใช้เองมีค่าเท่ากับสองหน่วยที่ขายคืน

ตัวเลขที่คุณต้องรู้จึงไม่ใช่ขนาดระบบ แต่คือ สัดส่วนการใช้ไฟเอง (self-consumption ratio) — เปอร์เซ็นต์ของไฟที่ผลิตได้แล้วถูกใช้ในบ้านทันที ไม่มีค่ากลางของประเทศไทยให้อ้างอิง เราค้นแล้วไม่พบงานวัดจริงของครัวเรือนไทยที่เผยแพร่เป็นแหล่งปฐมภูมิ ส่วนตัวเลขที่หมุนเวียนตามเว็บผู้ขายขัดแย้งกันเองตั้งแต่ 30% ถึง 90% และไม่มีแหล่งอ้างอิงกำกับสักตัวเดียว ข่าวดีคือคุณไม่จำเป็นต้องใช้ค่ากลางของใคร เพราะตัวเลขนี้ประมาณจากพฤติกรรมการใช้ไฟของบ้านคุณเองได้ ด้วยการคูณและหารไม่กี่ครั้ง

เริ่มจากฝั่งผลิต ระบบ 5 kW ผลิตได้ราว 5,840 หน่วยต่อปี หรือเฉลี่ยวันละ 16 หน่วย แผงเริ่มทำงานราว 06:30 และหยุดราว 18:30 แต่กำลังผลิตกระจุกอยู่กลางวัน ช่วง 09:00–16:00 กินสัดส่วนราวสองในสามถึงสามในสี่ของผลผลิตทั้งวัน (ค่าประมาณเชิงวางแผนจากรูปร่างเส้นโค้งการผลิต ไม่ใช่ค่าที่วัดจากระบบจริง) เอา 70% เป็นตัวแทน ระบบ 5 kW จึงผลิตราว 11 หน่วยในช่วง 09:00–16:00 นั่นคือตัวหารของคุณ

จากนั้นไปฝั่งใช้ ไล่ดูว่าในช่วงเวลาเดียวกันนั้น บ้านคุณกินไฟอะไรอยู่บ้าง ตัวเลขข้างล่างเป็นค่าประมาณสำหรับกะขนาด ไม่ใช่สเปกของเครื่องรุ่นใดรุ่นหนึ่ง ให้ปรับตามของจริงที่บ้าน

โหลดในช่วง 09:00–16:00	กำลังไฟโดยประมาณ	ใช้งาน	หน่วยที่กินในช่วงกลางวัน
ตู้เย็น ปั๊มน้ำ เราเตอร์ และอุปกรณ์สแตนด์บาย (โหลดฐาน)	ราว 150 วัตต์	ตลอดช่วง 7 ชม.	ประมาณ 1.0 หน่วย
แอร์ 12,000 BTU แบบอินเวอร์เตอร์ 1 เครื่อง	ราว 800 วัตต์เฉลี่ยขณะทำงาน	6 ชม.	ประมาณ 4.8 หน่วย
เครื่องซักผ้า 1 รอบ	—	1 รอบ	ประมาณ 0.5 หน่วย
เครื่องอบผ้า 1 รอบ	—	1 รอบ	ประมาณ 2.5 หน่วย
ปั๊มสระว่ายน้ำ	ราว 750 วัตต์	4 ชม.	ประมาณ 3.0 หน่วย
ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าแบบ AC ที่บ้าน	ราว 7 กิโลวัตต์	1 ชม.	ประมาณ 7.0 หน่วย

เอาสองฝั่งมาหารกัน แล้วบ้านของคุณจะตกลงในกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งใน 3 กลุ่มนี้

1. บ้านว่างจันทร์ถึงศุกร์ — ราว 25% วันทำงานเหลือแต่โหลดฐาน 1.0 หน่วย จาก 11 หน่วยที่ผลิตได้ คือ 9% ส่วนเสาร์อาทิตย์ที่อยู่บ้านกันพร้อมหน้าอาจใช้ได้ราว 8 หน่วย เฉลี่ยทั้งสัปดาห์ได้ (5 × 1.0 + 2 × 8) ÷ (7 × 11) ≈ 27%
2. มีคนอยู่บ้าน เปิดแอร์หนึ่งเครื่องช่วงบ่าย — ราว 50% โหลดฐาน 1.0 บวกแอร์ 4.8 เท่ากับ 5.8 หน่วย หารด้วย 11 ได้ 53%
3. อยู่บ้านทั้งวัน แอร์สองเครื่อง และย้ายงานซักอบมากลางวัน — ราว 80–90% โหลดฐาน 1.0 บวกแอร์สองเครื่อง 9.6 บวกซักและอบ 3.0 รวม 13.6 หน่วย ซึ่งมากกว่าที่ระบบผลิตได้ในช่วงนั้น แต่ในทางปฏิบัติจะไม่ถึง 100% เพราะโหลดกับการผลิตไม่ได้ตรงกันทุกนาที บางชั่วโมงแดดแรงแต่แอร์ตัด บางชั่วโมงเมฆบังแต่ของกำลังเดิน

กรณี 40% และ 70% ที่เราใช้ในตารางคืนทุนถัดไป จึงเป็นสองกรณีที่คร่อมกลุ่มกลางเอาไว้ ไม่ใช่ตัวเลขที่หยิบมาลอย ๆ และข้อสรุปที่สำคัญที่สุดของหัวข้อนี้อยู่ตรงกลุ่มที่ 3 การเลื่อนเครื่องซักผ้า เครื่องอบผ้า ปั๊มสระ หรือการชาร์จรถยนต์ไฟฟ้ามาไว้กลางวัน ย้ายบ้านคุณขึ้นหนึ่งกลุ่มได้โดยไม่ต้องซื้ออุปกรณ์เพิ่มแม้แต่ชิ้นเดียว จากตัวอย่างข้างบน การย้ายรอบซักและอบผ้ามาไว้ตอนกลางวันเพิ่มโหลดกลางวัน 3.0 หน่วย หรือราว 27% ของผลผลิตช่วงนั้น ทำให้กรณีที่สองขยับจาก 53% ไปเป็นราว 80% นี่คือการลงทุนที่ให้ผลตอบแทนสูงที่สุดในบทความนี้ เพราะต้นทุนเป็นศูนย์ และควรทำก่อนตัดสินใจซื้อระบบ ไม่ใช่หลังจากนั้น

หน่วยที่โซลาร์ประหยัดได้คือหน่วยที่แพงที่สุดในบิล ไม่ใช่ค่าเฉลี่ย

ค่าไฟบ้านอยู่อาศัยของไทยเป็นอัตราก้าวหน้า ยิ่งใช้มากยิ่งแพงต่อหน่วย และโซลาร์ตัดหน่วยออกจาก ยอดบน ของบันไดเสมอ ไม่ใช่จากค่าเฉลี่ย นี่คือเหตุผลที่การคำนวณด้วยค่าเฉลี่ย 4.40 บาทต่อหน่วยให้ผลต่ำกว่าความจริงเล็กน้อย ตารางด้านล่างคืออัตราฐานของ กฟภ. ซึ่งใช้ทั่วประเทศตามหลัก Uniform Tariff รวมพื้นที่ของ กฟน. ด้วย

ผู้ใช้ไฟบ้านอยู่อาศัย	ช่วงหน่วย	ค่าพลังงานไฟฟ้า (บาท/หน่วย)	ค่าบริการ (บาท/เดือน)
ประเภท 1.1.1 (ไม่เกิน 150 หน่วย/เดือน มิเตอร์ไม่เกิน 5 แอมป์)	0–15 16–25 26–200 201–400 เกิน 400	2.3488 2.9882 3.0000 4.1584 4.3583	8.19
ประเภท 1.1.2 (เกิน 150 หน่วย/เดือน)	0–200 201–400 เกิน 400	3.0000 4.1584 4.3583	24.62
ประเภท 1.2 อัตรา TOU แรงดันต่ำกว่า 22 kV (อัตราเลือก)	Peak 09:00–22:00 จันทร์–ศุกร์ Off Peak เวลาที่เหลือ เสาร์ อาทิตย์ และวันหยุดราชการ	5.7982 2.6369	24.62

บ้านที่ใช้ไฟเกิน 400 หน่วยต่อเดือนอยู่ในชั้นบนสุด หน่วยถัดไปทุกหน่วยราคา 4.3583 บาท เมื่อบวกค่า Ft ซึ่งเป็นค่าไฟฟ้าผันแปรที่ปรับทุก 4 เดือนเพื่อส่งผ่านต้นทุนเชื้อเพลิงและค่าซื้อไฟ โดยงวดกันยายน–ธันวาคม 2569 กกพ. มีมติเมื่อ 22 กรกฎาคม 2569 ให้เก็บที่ 16.23 สตางค์ต่อหน่วย และภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% หน่วยบนสุดของบิลจึงมีราคาจริง (4.3583 + 0.1623) × 1.07 = 4.84 บาทต่อหน่วย นี่คือตัวเลขที่ต้องใช้ประเมินมูลค่าของไฟที่โซลาร์ผลิตแล้วคุณใช้เอง ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยทั้งบิลซึ่งอยู่ที่ราว 4.22 บาทที่ 500 หน่วยต่อเดือน และ 4.53 บาทที่ 1,000 หน่วยต่อเดือน

ตัวเลขชุดนี้ตรวจสอบกับบิลจริงได้ และเราตรวจแล้ว ผู้ใช้ไฟบ้านอยู่อาศัยรายหนึ่งในเขต กฟภ. ใช้ไฟ 513 หน่วยต่อเดือน คำนวณตามอัตราใหม่ในตารางข้างบนได้ดังนี้ 200 หน่วยแรก × 3.0000 = 600.00 บาท บวก 200 หน่วยถัดไป × 4.1584 = 831.68 บาท บวก 113 หน่วยที่เหลือ × 4.3583 = 492.49 บาท รวมค่าพลังงาน 1,924.17 บาท บวกค่าบริการ 24.62 บาท บวกค่า Ft (513 × 0.1623) = 83.26 บาท ได้ค่าไฟฟ้า 2,032.05 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% อีก 142.24 บาท รวมทั้งสิ้น 2,174.29 บาท เฉลี่ยแล้วบ้านหลังนี้จ่าย 4.24 บาทต่อหน่วย วิธีคำนวณนี้ตรวจกับใบแจ้งหนี้จริงของบ้านหลังนี้รอบเดือนกรกฎาคม 2569 แล้วตรงทุกสตางค์ที่ 2,300.76 บาท ซึ่งเป็นยอดบนโครงสร้างอัตราเดิม โครงสร้างใหม่ที่เริ่มใช้เดือนกันยายน 2569 ทำให้บ้านหลังเดียวกันจ่ายลดลง 126.47 บาทต่อเดือน โดยที่ใช้ไฟเท่าเดิม

และนี่คือจุดที่ค่าเฉลี่ยหลอกคนได้มากที่สุด ถ้าเอาบ้านหลังเดียวกันนี้มาติดโซลาร์ มูลค่าของหน่วยที่ประหยัดได้ไม่ใช่ 4.24 บาท แต่ขึ้นกับว่าโซลาร์ตัดลึกแค่ไหน เพราะมันตัดจากยอดบนลงมา

โซลาร์แทนที่ได้	บิลเหลือ	ประหยัดได้จริง	มูลค่าต่อหน่วยที่แทนที่
100 หน่วย/เดือน	413 หน่วย	483.70 บาท	4.837 บาท
200 หน่วย/เดือน	313 หน่วย	948.80 บาท	4.744 บาท
300 หน่วย/เดือน	213 หน่วย	1,411.11 บาท	4.704 บาท
513 หน่วย/เดือน (ทั้งบิล)	0 หน่วย	2,147.95 บาท	4.187 บาท

อ่านตารางนี้ให้ถูกคือ ค่าเฉลี่ยในบิลเป็นพื้น ไม่ใช่ค่ากลาง ตัวเลข 4.24 บาทจะกลายเป็นมูลค่าจริงของหน่วยที่ประหยัดได้ก็ต่อเมื่อโซลาร์แทนที่ไฟ ทุกหน่วย ที่บ้านใช้ ซึ่งระบบ on-grid ที่ไม่มีแบตเตอรี่ทำไม่ได้ เพราะกลางคืนยังต้องซื้อไฟอยู่ดี ระบบขนาดที่คนติดกันจริงจะอยู่แถวสองแถวบนของตาราง คือ 4.70–4.84 บาทต่อหน่วย การใช้ค่าเฉลี่ยจึงประเมินผลประหยัดต่ำไปราว 11–14% ในบ้านหลังนี้

แต่กลไกเดียวกันนี้ทำงานย้อนกลับด้วย และเป็นข้อที่ผู้ขายไม่ค่อยพูด ยิ่งระบบใหญ่ หน่วยที่ประหยัดได้หน่วยหลัง ๆ ยิ่งมีมูลค่าต่ำลง เพราะเมื่อคุณตัดหน่วยจากยอดบนลงมาเรื่อย ๆ คุณจะไล่ลงบันไดจาก 4.3583 มาที่ 4.1584 แล้วถึง 3.0000 บาท ผลตอบแทนต่อ kWp ที่เพิ่มจึงไม่คงที่แต่ลดลง และในกรณีสุดขั้ว ถ้าโซลาร์ทำให้การใช้ไฟของคุณต่ำกว่า 150 หน่วยต่อเดือนติดต่อกันสามเดือน และมิเตอร์ของคุณไม่เกิน 5 แอมป์ การไฟฟ้าจะย้ายคุณไปอยู่ประเภท 1.1.1 ในเดือนถัดไป ซึ่งเป็นบันไดที่ถูกกว่ามาก หน่วยที่คุณประหยัดได้หลังจากนั้นจึงมีมูลค่าเหลือเพียง 2.35–3.00 บาท การขยายระบบให้ใหญ่เกินความจำเป็นจึงถูกลงโทษสองชั้น คือได้ราคาต่ำจากบันไดที่ต่ำลง และได้ราคา 2.20 บาทหรือศูนย์สำหรับส่วนที่เหลือ

ยังมีอีกทางเลือกที่เกี่ยวข้องโดยตรง คืออัตรา TOU ประเภท 1.2 ซึ่งคิดค่าไฟตามช่วงเวลา ช่วง Peak คือ 09:00–22:00 วันจันทร์ถึงศุกร์ ซึ่งทับกับเวลาที่แผงผลิตไฟพอดี หน่วยที่โซลาร์แทนในช่วง Peak จึงมีมูลค่า (5.7982 + 0.1623) × 1.07 = 6.38 บาทต่อหน่วย สูงกว่าอัตราปกติราว 30% ขณะที่ไฟกลางคืนที่คุณยังต้องซื้อจะถูกลงเหลือราว 3.00 บาทต่อหน่วย ฟังดูได้เปรียบทั้งสองทาง แต่ต้องระวังสองข้อ คือวันเสาร์อาทิตย์ทั้งวันเป็น Off Peak ไฟที่โซลาร์ผลิตในวันหยุดจึงมีมูลค่าต่ำลง และการเปลี่ยนไปใช้อัตรานี้เปลี่ยนราคาของ ทุกหน่วย ในบิล ไม่ใช่เฉพาะหน่วยที่โซลาร์แทน อีกทั้งต้องเปลี่ยนมิเตอร์และใช้ต่อเนื่องอย่างน้อย 12 เดือนก่อนขอเปลี่ยนกลับ ตามหมายเหตุข้อ 5 ของประกาศอัตราค่าไฟฟ้า การตัดสินใจข้อนี้ต้องคำนวณจากโปรไฟล์การใช้ไฟรายชั่วโมงของบ้านคุณเอง ไม่ใช่จากกฎทั่วไป

ราคาติดตั้งอยู่ที่ 19,400–39,500 บาทต่อ kWp และระบบยิ่งเล็กยิ่งแพงต่อหน่วย

ราคาที่อ้างอิงได้จริงและมีวันที่กำกับ คือ ตารางราคาแพ็กเกจของ PEA SOLAR ซึ่งเป็นธุรกิจติดตั้งของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคเอง ประกาศมีผลตั้งแต่ 24 มีนาคม 2569 เป็นต้นไป นี่ไม่ใช่ราคากลางของตลาด แต่เป็นราคาที่หน่วยงานรัฐเผยแพร่พร้อมเงื่อนไข จึงใช้เป็นหมุดเทียบได้ดีกว่าราคาที่ไม่ระบุที่มา

ขนาด	ระบบไฟ	String Inverter (บาท)	Micro / Optimizer (บาท)	บาท/kWp (String)
3 kW	1 เฟส	—	118,500	39,500 (Micro)
5 kW	1 เฟส	139,000	160,500	27,800
5 kW	3 เฟส	163,900	155,000	32,780
10 kW	3 เฟส	214,400	239,200	21,440
15 kW	3 เฟส	316,500	319,400	21,100
20 kW	3 เฟส	388,200	408,400	19,410

สิ่งที่อ่านได้จากตารางนี้มากกว่าตัวเลขราคา คือความชันของมัน เทียบชนิดอินเวอร์เตอร์เดียวกัน ราคาต่อ kWp ของระบบ string ตกจาก 27,800 บาทที่ 5 kW เหลือ 19,410 บาทที่ 20 kW หรือราว 30% ส่วนฝั่ง micro ตกจาก 39,500 บาทที่ 3 kW เหลือ 20,420 บาทที่ 20 kW หรือเกือบครึ่ง สาเหตุหลักคือค่าสำรวจ ออกแบบ ดำเนินการขออนุญาต และค่าแรงติดตั้ง เป็นต้นทุนคงที่ที่ถูกเฉลี่ยด้วยจำนวน kWp ที่มากขึ้น ส่วนช่วงราคา 19,410–39,500 บาทต่อ kWp ที่เห็นในตารางรวมผลของการเปลี่ยนชนิดอินเวอร์เตอร์ไว้ด้วย เพราะที่ขนาด 3 kW ตารางมีเฉพาะรุ่น micro ซึ่งแพงกว่า string ต่อ kWp ในเกือบทุกแถวของตาราง ยกเว้นแถว 5 kW สามเฟสแถวเดียว ผลที่ตามมาคือระบบ 3 kW แทบไม่คุ้มในเชิงเศรษฐศาสตร์ ไม่ใช่เพราะเทคโนโลยี แต่เพราะโครงสร้างต้นทุน ถ้าบิลของคุณเล็กเกินกว่าจะรองรับระบบ 5 kW ขึ้นไป คำตอบที่ซื่อสัตย์คือยังไม่ต้องติด

แพ็กเกจนี้รวมการสำรวจและออกแบบ การติดตั้งโดยทีมของ กฟภ. การดำเนินการขออนุญาตเชื่อมต่อกับการไฟฟ้า บริการล้างแผงปีละครั้งในสองปีแรก ประกันอัคคีภัยสำหรับที่อยู่อาศัยวงเงิน 200,000 บาท การรับประกันแผง 12 ปีเชิงโครงสร้างและ 25 ปีเชิงสมรรถนะที่ 80% และรับประกันอินเวอร์เตอร์ 10 ปี ไม่รวมแบตเตอรี่ ซึ่งสอดคล้องกับระบบ on-grid ที่ออกแบบมาให้ใช้ไฟเองเป็นหลัก ฝั่ง กฟน. มีบริการเทียบเคียงในชื่อ KEN by MEA ซึ่งไม่เผยแพร่ตารางราคาคงที่ แต่ระบุการรับประกันชุดเดียวกัน และค่าบริการบำรุงรักษาเริ่มต้นที่ 50,000 บาท

ผลผลิตที่ควรใช้คำนวณคือ 1,170–1,550 หน่วยต่อ kWp ต่อปี และช่วงนี้กว้างด้วยเหตุผล

ตัวเลขผลผลิตต่อปีเป็นตัวคูณตรงของทุกอย่างในบทความนี้ ผิด 20% แปลว่าระยะคืนทุนผิด 20% และค่าที่มีอยู่ในแหล่งอ้างอิงไม่ตรงกันอย่างมีนัยสำคัญ หน่วยที่ใช้คือ kWp หรือกิโลวัตต์พีค ซึ่งเป็นกำลังไฟฟ้ากระแสตรงของแผงตามป้าย ไม่ใช่พิกัดกระแสสลับของอินเวอร์เตอร์ ตัวเลขสองตัวนี้ไม่เท่ากันเสมอไปและมักถูกสลับกันในใบเสนอราคา

• 1,168–1,170 หน่วย/kWp/ปี — ค่าที่ PEA SOLAR ใช้ในตารางแพ็กเกจของตัวเอง (เช่น 5 kW ระบุ 5,840 หน่วยต่อปี) เป็นสมมติฐานเชิงวางแผนของผู้ติดตั้ง ซึ่งค่อนไปทางอนุรักษ์นิยม
• 1,430–1,550 หน่วย/kWp/ปี — ค่าจากแบบจำลอง Global Solar Atlas ของ World Bank Group และ Solargis ที่มุมเอียงเหมาะสมที่สุด ช่วงนี้ครอบคลุมตั้งแต่หาดใหญ่ (1,430) กรุงเทพฯ (1,448) ไปจนถึงขอนแก่น (1,553)
• 1,300–1,545 หน่วย/kWp/ปี — ผลจำลองของงานวิจัยระบบ 1 MW บนหลังคา มหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามุมเอียงและทิศทางเปลี่ยนผลลัพธ์ได้ถึง 15% หันทิศใต้ได้ 1,451 หันทิศเหนือเหลือ 1,353 หน่วยต่อ kWp ต่อปี

ข้อสำคัญที่ต้องพูดให้ชัด ทั้งสามชุดเป็นค่าจากแบบจำลอง ไม่ใช่ผลวัดจากระบบที่ติดตั้งจริง เราไม่พบงานวัดผลผลิตจริงของหลังคาบ้านในไทยที่เผยแพร่เป็นแหล่งปฐมภูมิ ค่าจากแบบจำลองคำนวณที่มุมเอียงเหมาะสมและไม่มีเงาบัง หลังคาจริงมีทิศทางที่ถูกกำหนดโดยตัวบ้าน มีฝุ่น มีเงาจากต้นไม้และถังน้ำ และมีวันฝนตกติดกันหลายวัน ในการคำนวณด้านล่างเราจึงเลือกใช้ค่าต่ำสุดคือ 1,168 หน่วยต่อ kWp ต่อปีจากตารางของ กฟภ. เอง เพื่อให้ตัวเลขคืนทุนที่ได้เป็นด้านที่ระมัดระวัง ถ้าหลังคาของคุณหันทิศใต้และไม่มีเงา ผลจริงจะดีกว่านี้

คำนวณคืนทุนของบ้านคุณเองด้วยตัวเลข 5 ตัว

ทุกอย่างข้างบนย่อลงเหลือการคูณห้าครั้ง ตัวเลขที่ต้องมีคือ ราคาระบบ ผลผลิตต่อปี สัดส่วนที่ใช้เอง ราคาหน่วยที่ประหยัดได้ และอัตรารับซื้อไฟส่วนเกิน กรณีฐานด้านล่างใช้ระบบ 5 kW หนึ่งเฟส ราคา 139,000 บาท ผลิตได้ 5,840 หน่วยต่อปี หน่วยที่ใช้เองมีค่า 4.84 บาท และไฟส่วนเกินได้ 2.20 บาทเมื่อมีสัญญาขายไฟ

สัดส่วนที่ใช้เอง	มีสัญญาขายไฟ 2.20 บาท/หน่วย	ไม่มีสัญญาขายไฟ (ระบบถูกหรี่กำลัง ส่วนเกินไม่ถูกผลิต)
70%	ประหยัด 19,800 + ขายได้ 3,900 = 23,700 บาท/ปี → คืนทุน 5.9 ปี	ประหยัด 19,800 บาท/ปี → คืนทุน 7.0 ปี
40%	ประหยัด 11,300 + ขายได้ 7,700 = 19,000 บาท/ปี → คืนทุน 7.3 ปี	ประหยัด 11,300 บาท/ปี → คืนทุน 12.3 ปี

กราฟข้างบนคือเหตุผลที่ตัวเลขคืนทุนแบบง่ายต้องอ่านด้วยความระวัง เมื่อใส่ค่าเสื่อมของแผงและค่าเปลี่ยนอินเวอร์เตอร์หนึ่งครั้งเข้าไป กรณีใช้เอง 70% ขยับจาก 5.9 เป็นราว 6.0 ปี แทบไม่ต่าง แต่กรณีใช้เอง 40% ที่ไม่มีสัญญาขายไฟ ขยับจาก 12.3 เป็นราว 17.0 ปี ความต่างไม่ได้มาจากค่าเสื่อม แต่มาจากลำดับเวลา บ้านที่คืนทุนช้ากว่าอายุอินเวอร์เตอร์ตัวแรก ต้องจ่ายค่าเปลี่ยนอินเวอร์เตอร์ ก่อน จะถึงจุดคุ้มทุน เงินก้อนนั้นจึงถูกทบเข้าไปในทุนที่ยังไม่ได้คืน นี่คือความเสี่ยงที่ตัวเลข “คืนทุน 12 ปี” ไม่ได้บอก และเป็นเหตุผลที่เราถือว่าสัดส่วนการใช้ไฟเองต่ำกว่า 30% โดยไม่มีสัญญาขายไฟ คือกรณีที่ยังไม่ควรติด

ข้อสังเกตที่สำคัญกว่าตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งในตาราง คือ สัญญาขายไฟทำหน้าที่เป็นตาข่ายรองรับบ้านที่ใช้ไฟกลางวันน้อย ที่สัดส่วนใช้เอง 70% การมีหรือไม่มีสัญญาต่างกันเพียง 1.1 ปี แต่ที่ 40% ต่างกันถึง 4.8 ปี ถ้าคุณรู้ตัวว่าบ้านว่างตอนกลางวัน การเข้าโครงการรับซื้อไฟจึงไม่ใช่ของแถม แต่เป็นเงื่อนไขที่ทำให้โครงการยังคุ้ม และเงื่อนไขของโครงการ โซลาร์ภาคประชาชน 2569 จำกัดที่ไม่เกิน 5 kW ต่อมิเตอร์ ภายใต้โควตารวม 500 MW เฉพาะผู้ใช้ไฟประเภทที่ 1 บ้านอยู่อาศัย นั่นแปลว่าถ้าคุณติดระบบ 10 kW เพื่อใช้สิทธิลดหย่อนภาษีให้เต็ม กำลังผลิตส่วนที่เกินกรอบการรับซื้อ 5 kW จะไม่มีปลายทางที่จ่ายเงินให้ และจะถูกจำกัดการจ่ายออกด้วยฟังก์ชัน Export Limit เช่นเดียวกัน ให้คิดมูลค่าของส่วนนั้นไว้ที่ศูนย์ และตรวจสอบเงื่อนไขรอบปัจจุบันกับสำนักงาน กกพ. และการไฟฟ้าก่อนตัดสินใจขนาดระบบ

เครื่องคำนวณของเว็บนี้ทำสามขั้นแรกให้ ใส่ค่าไฟต่อเดือนและสัดส่วนการใช้ไฟกลางวัน แล้วดูขนาดระบบและระยะคืนทุนเบื้องต้น ใช้เป็นจุดเริ่มต้น แล้วปรับด้วยตัวเลขในบทความนี้ เพราะเครื่องคำนวณคิดที่ค่าไฟเฉลี่ย 4.40 บาทต่อหน่วยและไม่ได้แยกไฟที่ขายคืนออกจากไฟที่ใช้เอง

ตัวเลขประหยัดในโบรชัวร์สมมติว่าคุณใช้ไฟทุกหน่วยที่ผลิตได้

ตารางแพ็กเกจของ PEA SOLAR ระบุสองแถวที่ตรวจสอบกันเองได้ แถวหนึ่งคือไฟฟ้าที่ผลิตได้ต่อปี อีกแถวคือค่าไฟที่ลดได้เฉลี่ยต่อเดือน สำหรับระบบ 5 kW คือ 5,840 หน่วยต่อปี และลดค่าไฟ 2,500 บาทต่อเดือน หารกันแล้วได้ 30,000 ÷ 5,840 = 5.14 บาทต่อหน่วย ซึ่งสูงกว่าหน่วยที่แพงที่สุดของอัตราปกติที่บ้านอยู่อาศัยจ่ายจริง คือ 4.84 บาท (บ้านที่อยู่บนอัตรา TOU จ่ายได้ถึง 6.38 บาทในช่วง Peak แต่ตารางแพ็กเกจไม่ได้ระบุว่าคิดบนอัตรานั้น) และรูปแบบเดียวกันนี้ปรากฏทุกขนาดในตาราง เพราะค่าที่ใช้คือกฎง่าย ๆ ที่ 500 บาทต่อ kWp ต่อเดือน

ข้อสรุปไม่ใช่ว่าตัวเลขนั้นเป็นเท็จ แต่คือ มันเป็นค่าสูงสุดทางทฤษฎีที่ต้องใช้ไฟเองครบทุกหน่วยจึงจะเข้าใกล้ได้ และบ้านที่ทำได้จริงคือบ้านที่มีคนอยู่และเปิดแอร์ตลอดช่วงกลางวันทุกวัน เมื่อคุณเห็นตัวเลข “ลดค่าไฟเดือนละ x บาท” จากผู้ขายรายใด ให้หารด้วยหน่วยที่ระบบผลิตได้ต่อเดือนเสมอ ถ้าผลหารออกมาสูงกว่าราคาหน่วยสุดท้ายของอัตราที่คุณใช้อยู่ คือ 4.84 บาทสำหรับอัตราปกติ หรือ 6.38 บาทสำหรับช่วง Peak ของอัตรา TOU แปลว่าข้อเสนอนั้นคิดจากสมมติฐานการใช้ไฟเอง 100% ให้คุณไปแล้ว คำถามเดียวที่ต้องถามกลับคือ ตัวเลขนี้คิดที่สัดส่วนการใช้ไฟเองเท่าไร

ต้นทุน 25 ปีมีอีกสองก้อนที่ไม่อยู่ในราคาติดตั้ง

ก้อนแรกคือการเสื่อมสภาพของแผง ซึ่งเล็กกว่าที่คนกลัวกันมาก แผง N-type ซึ่งเป็นเทคโนโลยีเซลล์ที่แทนที่ P-type แบบเดิมในตลาดปัจจุบันและเสื่อมช้ากว่า รับประกันสมรรถนะที่ลดลง 1% ในปีแรกแล้ว 0.40% ต่อปีหลังจากนั้น เท่ากับเหลือ 87.4% ที่ปีที่ 30 คิดเป็นผลผลิตสะสมตลอด 25 ปีที่ราว 94% ของกรณีไม่มีการเสื่อมเลย หรือหายไปประมาณ 5.6% รายละเอียดกลไก LID, LeTID, PID และไมโครแคร็ก อยู่ใน บทความว่าด้วยการเสื่อมสภาพของแผง สำหรับการคำนวณการลงทุน จำแค่ว่าการเสื่อมสภาพไม่ใช่ตัวตัดสิน

ก้อนที่สองคืออินเวอร์เตอร์ ทั้ง PEA SOLAR และ KEN by MEA รับประกันอินเวอร์เตอร์ 10 ปี เทียบกับแผงที่รับประกันสมรรถนะ 25 ปี ตัวเลขสองตัวนี้บอกตรง ๆ ว่าคุณควรตั้งงบเปลี่ยนอินเวอร์เตอร์อย่างน้อยหนึ่งครั้งในอายุระบบ ราคาเปลี่ยนอินเวอร์เตอร์ 5 kW หนึ่งเฟสแบบรวมค่าเครื่องและค่าแรงอยู่ที่ราว 45,000 บาท ซึ่งเป็นราคาที่เราเสนอลูกค้าจริงในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล ไม่ใช่ค่าสมมติอีกต่อไป เงินก้อนนี้ประกอบด้วยอะไร และทำไมมันมาถึงพอดีกับปีที่การรับประกันเพิ่งหมด อยู่ใน ต้นทุนตลอดอายุ 25 ปี สิ่งที่ต้องอ่านให้ถูกคือลำดับเวลา ไม่ใช่ขนาดของก้อนเงิน ในกรณีฐานที่ใช้ไฟเอง 70% เงินก้อนนี้ ไม่ได้ยืดจุดคืนทุนเลยแม้แต่เดือนเดียว เพราะมันมาถึงหลังจุดคุ้มทุนไปแล้วหกปี และกินผลตอบแทนสุทธิ 25 ปีไปเท่ากับกำไรราวสองปี แต่ในกรณีใช้ไฟเอง 40% ที่ยังไม่คุ้มทุนในปีที่ 12 เงินก้อนเดียวกัน ยืดจุดคืนทุนออกไปราว 4.3 ปี ความเสี่ยงจึงไม่ได้อยู่ที่ราคาอะไหล่ แต่อยู่ที่ว่าคุณคืนทุนก่อนหรือหลังอินเวอร์เตอร์ตัวแรกหมดอายุ ถ้าคุณกำลังเปรียบเทียบใบเสนอราคา ให้ถามอายุการรับประกันอินเวอร์เตอร์และเงื่อนไขการเปลี่ยนเป็นข้อแรก ๆ ไม่ใช่ถามยี่ห้อแผง

ในกรณีฐาน ใช้เอง 70% พร้อมสัญญาขายไฟ ผลตอบแทนสุทธิสะสม 25 ปีอยู่ที่ราว 374,000 บาท หลังหักราคาระบบและการเปลี่ยนอินเวอร์เตอร์หนึ่งครั้ง โดยยังไม่คิดว่าค่าไฟจะขึ้นเลยตลอด 25 ปี ซึ่งเป็นสมมติฐานที่ระมัดระวังผิดด้าน ถ้าค่าไฟขึ้น ผลตอบแทนจะสูงกว่านี้

คืนทุนกี่ปี ไม่ใช่คำถามเดียวกับ คุ้มค่าหรือไม่

ระยะเวลาคืนทุนแบบง่ายคือราคาระบบหารด้วยเงินที่ประหยัดได้ต่อปี อ่านง่ายและใช้เปรียบเทียบข้อเสนอได้ แต่มันไม่รู้จักค่าของเวลา เงิน 23,700 บาทในปีที่ 20 ไม่เท่ากับ 23,700 บาทวันนี้ เครื่องมือที่ตอบคำถามนั้นมีสามตัว และตอบคนละคำถาม

• NPV คือมูลค่าปัจจุบันสุทธิ นำกระแสเงินสดทุกปีมาคิดลดกลับมาเป็นเงินวันนี้ แล้วหักราคาระบบ ตอบว่า “คุ้มกว่าเอาเงินไปทำอย่างอื่นเท่าไร”
• IRR คืออัตราคิดลดที่ทำให้ NPV เป็นศูนย์ ตอบว่า “การลงทุนนี้ให้ผลตอบแทนกี่เปอร์เซ็นต์ต่อปี” ใช้เทียบกับดอกเบี้ยเงินกู้หรือผลตอบแทนการลงทุนอื่นได้ตรง ๆ
• LCOE คือต้นทุนตลอดอายุหารด้วยพลังงานตลอดอายุ ทั้งคู่คิดลดแล้ว ตอบว่า “ไฟที่คุณผลิตเองมีต้นทุนกี่บาทต่อหน่วย” ซึ่งเทียบกับค่าไฟที่คุณจ่ายอยู่ได้โดยตรง

อัตราคิดลดที่ควรใช้ขึ้นกับว่าคุณจ่ายด้วยเงินอะไร ถ้าจ่ายเงินสด ต้นทุนค่าเสียโอกาสของคุณใกล้เคียงดอกเบี้ยเงินฝาก ซึ่งตามสถิติของ ธนาคารแห่งประเทศไทย อยู่ในระดับต่ำ อัตราดอกเบี้ยนโยบายอยู่ที่ 1.00% ต่อปีตามมติ กนง. เมื่อ 24 มิถุนายน 2569 ถ้ากู้มาติดตั้ง อัตราคิดลดของคุณคือดอกเบี้ยเงินกู้จริง ราว 6–7% ส่วนงานระดับโครงการใช้ 7% เป็นค่ากลางตามแนวปฏิบัติของ IEA ผลลัพธ์ของกรณีฐานจึงมีสองคำตอบที่ถูกทั้งคู่

กรณีฐาน 5 kW ใช้เอง 70% มีสัญญาขายไฟ	จ่ายเงินสด (คิดลด 1.5%)	กู้ธนาคาร (คิดลด 6.5%)
NPV 25 ปี	ประมาณ +295,000 บาท	ประมาณ +120,000 บาท
LCOE ไฟที่ผลิตเอง	1.47 บาท/หน่วย	2.28 บาท/หน่วย

บรรทัด LCOE คือบรรทัดที่ควรจำ ถ้าจ่ายเงินสด ไฟที่คุณผลิตเองมีต้นทุน 1.47 บาทต่อหน่วย เทียบกับ 4.84 บาทที่คุณจ่ายให้การไฟฟ้าสำหรับหน่วยเดียวกัน นั่นคือเหตุผลที่การใช้ไฟเองคุ้ม แต่ถ้ากู้มาติดตั้งที่ 6.5% ต้นทุนขึ้นเป็น 2.28 บาทต่อหน่วย ซึ่ง สูงกว่า อัตรารับซื้อ 2.20 บาท พูดอีกอย่างคือ ถ้าคุณกู้เงินมาติดโซลาร์ ต้นทุนเฉลี่ยของไฟที่คุณผลิตเองสูงกว่าราคาที่ขายคืนได้ หน่วยที่ขายจึงไม่ได้สร้างมูลค่าให้โครงการ มันแค่ทำให้ขาดทุนน้อยลงเท่านั้น มูลค่าทั้งหมดอยู่ที่หน่วยที่คุณใช้เอง (LCOE เป็นต้นทุนเฉลี่ยตลอดอายุ ไม่ใช่ต้นทุนของหน่วยสุดท้าย จึงใช้เปรียบเทียบภาพรวม ไม่ใช่ตัดสินรายหน่วย)

สิทธิลดหย่อนภาษี 200,000 บาท เปลี่ยนคำตอบ แต่ต้องนับถอยหลัง 90 วัน

พระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 805 ให้หักลดหย่อนค่าติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปได้ตามจ่ายจริงไม่เกิน 200,000 บาท สำหรับระบบ on-grid ไม่เกิน 10 kWp ของผู้ใช้ไฟประเภทที่ 1 บ้านอยู่อาศัย และใช้สิทธิได้ถึง 31 ธันวาคม 2571 เงื่อนไขครบถ้วนอยู่ใน บทความว่าด้วย พ.ร.ฎ. 805 ผลต่อการคำนวณตรงไปตรงมา ถ้าคุณเสียภาษีในฐาน 20% การหักลดหย่อน 139,000 บาทเต็มจำนวนคืนเงินภาษีให้ราว 27,800 บาท ซึ่งลดต้นทุนสุทธิของกรณีฐานเหลือ 111,200 บาท และย่นระยะคืนทุนจาก 5.9 ปีเหลือราว 4.7 ปี ฐานภาษีของคุณจึงเป็นตัวแปรของโครงการนี้ด้วย

สิ่งที่พลาดกันบ่อยคือจังหวะเวลา สิทธินี้ใช้ในปีภาษีที่ได้รับใบอนุญาตขนานเครื่องกำเนิดไฟฟ้า หรือใบขนานไฟฟ้า ไม่ใช่ปีที่จ่ายเงิน และจากงานติดตั้งของทีมเรา ระยะเวลาจริงนับจากวันแจ้งการไฟฟ้าว่าติดตั้งแล้วเสร็จ จนถึงวันขนานไฟฟ้าครั้งแรก อยู่ที่ประมาณ 90 วันปฏิทิน แบ่งเป็นพิจารณาอนุมัติ ตรวจสอบระบบ แล้วเปลี่ยนมิเตอร์และทำสัญญา ช่วงละราว 30 วัน รายละเอียดอยู่ใน ขั้นตอนขออนุญาตเชื่อมต่อกริด นับถอยหลังจาก 31 ธันวาคม แปลว่าต้องแจ้งการไฟฟ้าว่าติดตั้งเสร็จภายในต้นเดือนตุลาคม และในทางปฏิบัติควรเป็นภายในกันยายน เพื่อเผื่อรอบแก้ไขเอกสารหนึ่งรอบ

อีกเรื่องที่ต้องเฝ้าดูคือโครงสร้างค่าไฟเอง เมื่อ 27 กรกฎาคม 2569 สำนักงาน กกพ. เปิด รับฟังความคิดเห็นข้อเสนอปรับปรุงอัตราค่าไฟฟ้าบ้านอยู่อาศัยแบบก้าวหน้า ซึ่งเสนอให้ 200 หน่วยแรกไม่เกิน 3 บาทต่อหน่วย นี่เป็นเพียงข้อเสนอที่อยู่ระหว่างรับฟังความคิดเห็น ยังไม่มีผลบังคับใช้ ไม่มีวันเริ่ม และไม่ใช่อัตรารับซื้อไฟจากโซลาร์ ถ้าข้อเสนอนี้ผ่าน มันจะกดมูลค่าของหน่วยที่ประหยัดได้ในบ้านที่ใช้ไฟน้อยลง แต่แทบไม่กระทบบ้านที่ใช้เกิน 400 หน่วยต่อเดือน เพราะโซลาร์ตัดหน่วยจากยอดบนของบันได ไม่ใช่จาก 200 หน่วยแรก

สี่กรณีที่เรายังไม่แนะนำให้ติด

คำแนะนำที่ผู้ขายไม่มีแรงจูงใจจะเขียน แต่เป็นคำตอบที่ถูกสำหรับบ้านจำนวนไม่น้อย

1. บ้านว่างตอนกลางวันและไม่เข้าเงื่อนไขโครงการรับซื้อไฟ ถ้าสัดส่วนการใช้ไฟเองต่ำกว่าราว 30% และคุณไม่ได้อยู่ในโครงการโซลาร์ภาคประชาชน ระยะคืนทุนแบบง่ายจะยาวกว่า 12 ปี และเมื่อรวมค่าเปลี่ยนอินเวอร์เตอร์ที่ต้องจ่ายก่อนถึงจุดคุ้มทุน จะกลายเป็นราว 17.0 ปี แก้ก่อนโดยเลื่อนโหลดมากลางวัน แล้วค่อยกลับมาคำนวณใหม่ อีกทางคือแบตเตอรี่ ซึ่งเปลี่ยนกำลังผลิตที่กำลังจะถูกหรี่ทิ้งให้กลายเป็นไฟใช้ตอนค่ำที่มีค่า 4.84 บาท แต่มีต้นทุนของตัวเองที่ต้องคุ้มก่อน เราแยกคำนวณไว้ใน บทความว่าด้วยแบตเตอรี่สำหรับบ้าน
2. บิลค่าไฟต่ำกว่าราว 1,500 บาทต่อเดือน การใช้ไฟระดับนี้อยู่ช่วงกลางของบันได หน่วยที่ประหยัดได้ราคาไม่สูง ขณะที่ราคาต่อ kWp ของระบบเล็กแพงที่สุด สองอย่างนี้ชนกันจนไม่เหลือส่วนต่าง
3. หลังคาที่ต้องซ่อมหรือเปลี่ยนภายใน 5 ปี หรือมีเงาบังช่วง 09:00–15:00 การรื้อและติดตั้งใหม่เป็นค่าใช้จ่ายที่ไม่มีใครใส่ไว้ในแผน ส่วนเงาบังลดผลผลิตในช่วงเวลาที่มีค่าที่สุดของวัน ซ่อมหลังคาหรือตัดต้นไม้ก่อน แล้วค่อยติด
4. มีแผนย้ายบ้านภายใน 5 ปี มูลค่าเกือบทั้งหมดของโครงการเกิดหลังจุดคืนทุน และประเทศไทยยังไม่มีตลาดอ้างอิงว่าระบบโซลาร์เพิ่มราคาบ้านเท่าไร คุณจึงลงทุนก้อนหนึ่งโดยหวังพึ่งการตีมูลค่าของผู้ซื้อรายถัดไป

ในทางกลับกัน สัญญาณที่บอกว่าควรติดคือชุดตรงข้าม บิลเกิน 400 หน่วยต่อเดือนอย่างสม่ำเสมอ มีคนอยู่บ้านหรือมีโหลดกลางวัน หลังคาไม่มีเงาและยังมีอายุเหลือมากกว่า 15 ปี และคุณมีฐานภาษีที่ใช้สิทธิลดหย่อนได้ ถ้าครบสี่ข้อนี้ ระยะคืนทุนของคุณจะอยู่ในช่วง 4–6 ปี และคำถามที่เหลือคือเลือกอุปกรณ์อย่างไร ซึ่งเราแยกไว้ใน คู่มือเลือกแผง และ คู่มือเลือกอินเวอร์เตอร์

สรุปเชิงวิศวกรรม

• ภายใต้ Net Billing หน่วยที่ใช้เองมีค่า 4.84 บาท หน่วยที่ขายคืนตามสัญญามีค่า 2.20 บาท อัตราส่วน 2.2 เท่านี้คือแกนกลางของการตัดสินใจทั้งหมด
• ถ้าไม่มีสัญญาขายไฟ ไฟส่วนเกินไม่ได้ไหลออกไปฟรี แต่ ไม่ถูกผลิตขึ้นมาเลย เพราะระบบต้องมีฟังก์ชันจำกัดการจ่ายไฟออก (Export Limit) ที่สั่งอินเวอร์เตอร์หรี่กำลังตามโหลดจริงของบ้าน ตัวเลขผลผลิตต่อปีในโบรชัวร์จึงเป็นศักยภาพ ไม่ใช่สิ่งที่คุณจะได้
• โซลาร์ตัดหน่วยจากยอดบนของบันไดอัตราก้าวหน้า ให้ใช้ราคาหน่วยสุดท้าย 4.84 บาท ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยของบิล และอย่าลืมว่าผลตอบแทนต่อ kWp ที่เพิ่มจะลดลงเมื่อระบบใหญ่ขึ้น
• ค่าเฉลี่ยในบิลเป็นพื้น ไม่ใช่ค่ากลาง ในบิลจริง 513 หน่วยที่เราคำนวณย้อนกลับได้ตรงทุกสตางค์ หน่วยที่โซลาร์แทนที่ได้มีมูลค่า 4.70–4.84 บาท และจะลดลงมาเท่าค่าเฉลี่ย 4.19 บาทก็ต่อเมื่อแทนที่ไฟทั้งบิลเท่านั้น
• ราคาอ้างอิงที่มีวันที่กำกับคือ 19,410–39,500 บาทต่อ kWp จากตาราง PEA SOLAR มีผล 24 มีนาคม 2569 ระบบยิ่งเล็กยิ่งแพงต่อหน่วย
• ผลผลิตที่ควรใช้คำนวณอยู่ระหว่าง 1,168 หน่วยต่อ kWp ต่อปี (สมมติฐานของ กฟภ. เอง) ถึง 1,550 หน่วย (แบบจำลองที่มุมเอียงเหมาะสม) ทั้งหมดเป็นค่าจำลอง ไม่ใช่ค่าวัดจริง
• กรณีฐาน 5 kW ราคา 139,000 บาท คืนทุนแบบง่าย 5.9 ปีที่ใช้เอง 70% พร้อมสัญญาขายไฟ และ 12.3 ปีที่ใช้เอง 40% โดยไม่มีสัญญา สิทธิลดหย่อนภาษีที่ฐาน 20% ย่นกรณีฐานเหลือราว 4.7 ปี
• เมื่อรวมค่าเสื่อมและค่าเปลี่ยนอินเวอร์เตอร์หนึ่งครั้ง กรณีแรกขยับเป็น 6.0 ปี แต่กรณีหลังขยับเป็น 17.0 ปี เพราะต้องจ่ายค่าอินเวอร์เตอร์ก่อนถึงจุดคุ้มทุน
• LCOE ของไฟที่ผลิตเองคือ 1.47 บาทต่อหน่วยเมื่อจ่ายสด และ 2.28 บาทเมื่อกู้ที่ 6.5% ตัวเลขหลังสูงกว่าอัตรารับซื้อ 2.20 บาท จึงยืนยันว่ามูลค่าอยู่ที่การใช้เอง ไม่ใช่การขาย
• ถ้าข้อเสนอที่เห็นระบุว่าประหยัดได้เกิน 4.84 บาทต่อหน่วยผลิต แปลว่าคิดที่การใช้ไฟเอง 100% ให้ถามกลับว่าคิดที่สัดส่วนเท่าไร
• ต้องได้ใบขนานไฟฟ้าภายใน 31 ธันวาคมของปีที่จะใช้สิทธิภาษี กระบวนการใช้เวลาราว 90 วัน จึงควรแจ้งการไฟฟ้าว่าติดตั้งเสร็จภายในเดือนกันยายน

บริษัทของผู้เขียนรับงานออกแบบและติดตั้งระบบโซลาร์ ตัวเลขระยะเวลาขนานไฟฟ้า 90 วันเป็นค่ากลางจากงานในพื้นที่บริการของเราเอง ไม่ใช่คำมั่นของการไฟฟ้า ส่วนราคาแพ็กเกจที่อ้างถึงเป็นราคาที่ กฟภ. เผยแพร่เอง เราไม่ได้เป็นผู้ขายแพ็กเกจดังกล่าว

อ้างอิง

1. การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค — ประกาศอัตราค่าไฟฟ้า (Electricity Tariff). pea.co.th — โครงสร้างอัตราค่าไฟบ้านอยู่อาศัยประเภท 1.1.1, 1.1.2 และ 1.2 (TOU) ค่าบริการรายเดือน และเงื่อนไขการเปลี่ยนประเภท — เข้าถึงเมื่อ 4 ส.ค. 2569
2. สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) — ค่า Ft งวดกันยายน–ธันวาคม 2569. erc.or.th — ค่า Ft 16.23 สตางค์ต่อหน่วย ตามมติเมื่อ 22 ก.ค. 2569 — เข้าถึงเมื่อ 4 ส.ค. 2569
3. สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) — การรับฟังความคิดเห็นข้อเสนอปรับปรุงอัตราค่าไฟฟ้าบ้านอยู่อาศัยแบบก้าวหน้า (27 ก.ค. 2569). erc.or.th — สถานะข้อเสนอ 200 หน่วยแรกไม่เกิน 3 บาท ซึ่งอยู่ระหว่างรับฟังความคิดเห็น ยังไม่บังคับใช้ — เข้าถึงเมื่อ 4 ส.ค. 2569
4. PEA SOLAR (การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค) — ตารางราคาแพ็กเกจ มีผล 24 มี.ค. 2569 และหน้าผลิตภัณฑ์. peasolar.pea.co.th — ราคาแพ็กเกจตามขนาด สมมติฐานหน่วยผลิตต่อปี ค่าไฟที่ลดได้ต่อเดือน รายการที่รวมในแพ็กเกจ และเงื่อนไขการรับประกัน — เข้าถึงเมื่อ 4 ส.ค. 2569
5. KEN by MEA (การไฟฟ้านครหลวง). ken.mea.or.th — เงื่อนไขการรับประกันฝั่ง กฟน. และค่าบริการบำรุงรักษาเริ่มต้น 50,000 บาท — เข้าถึงเมื่อ 4 ส.ค. 2569
6. Global Solar Atlas (World Bank Group / Solargis) — ค่าผลผลิตจำเพาะระยะยาว (PVOUT) รายพื้นที่ของประเทศไทย. globalsolaratlas.info — ช่วง 1,430–1,553 หน่วยต่อ kWp ต่อปี จากแบบจำลองที่มุมเอียงเหมาะสม — เข้าถึงเมื่อ 4 ส.ค. 2569
7. Waewsak, J. และคณะ — Techno-Economic Assessment of a 1 MW Solar PV Rooftop System at Thaksin University (Phatthalung Campus), Thailand. ASEAN Journal of Scientific and Technological Reports 26(1), 2566. ph02.tci-thaijo.org — ผลจำลองผลผลิตจำเพาะในไทยและผลของมุมเอียงกับทิศทางแผง — เข้าถึงเมื่อ 4 ส.ค. 2569
8. IEA / OECD NEA — Projected Costs of Generating Electricity 2020. iea.org — นิยาม LCOE ตามวิธีคิดลดกระแสเงินสด และอัตราคิดลดอ้างอิง 7% พร้อมช่วงทดสอบ 3–10% — เข้าถึงเมื่อ 4 ส.ค. 2569
9. ธนาคารแห่งประเทศไทย — ผลการประชุมคณะกรรมการนโยบายการเงิน ครั้งที่ 3/2569 (24 มิ.ย. 2569). bot.or.th — อัตราดอกเบี้ยนโยบาย 1.00% ต่อปี ใช้เป็นฐานของอัตราคิดลดกรณีจ่ายเงินสด — เข้าถึงเมื่อ 4 ส.ค. 2569
10. การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค — ค่าไฟฟ้าตามสูตรการปรับอัตราค่าไฟฟ้าโดยอัตโนมัติ (Ft) ประจำเดือนกันยายนถึงธันวาคม 2569 เท่ากับ 16.23 สตางค์ต่อหน่วย (ไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม) ตามมติ กกพ. ครั้งที่ 29/2569 เมื่อ 22 ก.ค. 2569 คงเดิมจากงวดพฤษภาคมถึงสิงหาคม 2569. pea.co.th · mea.or.th — อัตราเดียวกันทั้ง กฟภ. และ กฟน. — เข้าถึงเมื่อ 25 ส.ค. 2569